We zien glasvezelnetwerken meestal als infrastructuur om data te vervoeren. Maar wat als netwerken ook zelf onderzoeksinstrumenten zouden kunnen worden voor de universiteiten en onderzoeksinstituten die we met elkaar verbinden?

Dat was het idee achter de Fiber Sensing Workshop van SURF, die op 15 oktober in Utrecht plaatsvond. We hebben onderzoekers, netwerkspecialisten en andere partners bij elkaar gebracht om te kijken hoe de bestaande SURF glasvezelinfrastructuur kan worden ingezet voor wetenschappelijke observatie, en wat er nodig is om dit in de praktijk te laten werken.

SURF houdt zich al een tijdje bezig met fiber sensing, en de workshop was een mooie kans om dat werk te koppelen aan onderzoek dat al in Nederland en elders wordt gedaan. Het opbouwen van een gemeenschap was een belangrijk onderdeel van het idee. We wilden dat mensen kennis uitwisselden, elkaars werk leerden kennen en keken waar concretere samenwerking mogelijk zou zijn.

De dag begon met een update over de activiteiten op het gebied van fiber sensing bij SURF, inclusief een demo en een blik op de praktische kanten van het ondersteunen van onderzoek, van financiering, consortia en andere samenwerkingsverbanden tot data en rekenkracht.

Een internationaal perspectief kwam van Nicolas Celli van het Dublin Institute for Advanced Studies in Ierland. Zijn uitstekende presentatie nam ons mee in het gebruik van telecommunicatiekabels als geofysische sensoren, waarbij alles aan bod kwam: van regen en stormen tot aardbevingen, voorbijrijdende auto’s en zelfs activiteiten in steengroeven. Het was een fascinerende illustratie van hoeveel informatie er kan worden gehaald uit glasvezelinfrastructuur die oorspronkelijk voor een heel ander doel was aangelegd.

De onderzoekspresentaties die daarna volgden, lieten een even breed scala aan interesses zien. En de mix van mensen in de zaal was indrukwekkend: onderzoekers en specialisten van de TU Delft, de Technische Universiteit Eindhoven, de Universiteit Twente, de Universiteit Utrecht, de Vrije Universiteit Amsterdam, Wageningen University & Research, ArtEZ, TNO, Deltares en het KNMI. We hadden ook deelnemers van ProRail, Alliander en de Nederlandse politie, samen met internationale collega’s van GEOMAR, Jisc en GÉANT. Een behoorlijk diverse groep, met onderzoeksinteresses variërend van seismische monitoring en onderzoek naar de ondergrond in steden tot geluidsoverlast in de Noordzee, spoorweginfrastructuur, geothermische energie en waterveiligheid.

Wat ik vooral interessant vond, was te zien hoe verschillend onderzoekers dezelfde meetgegevens kunnen benaderen, elk met hun eigen vragen, methoden en doelstellingen. Metingen die langs een glasvezelkabel worden verzameld, kunnen informatie bevatten die nuttig is voor verschillende onderzoeksdisciplines. Dat is een boeiend vooruitzicht, vooral als je kijkt naar de mogelijkheden om gegevens te delen en effectiever gebruik te maken van bestaande infrastructuur.

En dat was misschien wel wat deze workshop vooral zo de moeite waard maakte. De presentaties waren op zich al interessant, maar de gesprekken die ze op gang brachten, waren net zo waardevol. Aan vragen, ideeën en enthousiasme was in de zaal geen gebrek. Mensen waren duidelijk geïnteresseerd in wat anderen deden, en wilden graag weten waar hun eigen onderzoek of expertise daarbij zou kunnen aansluiten. Aan het eind van de dag waren we al lang voorbij de kennismaking en het uitwisselen van informatie. Er waren nieuwe contacten gelegd, mogelijke samenwerkingsgebieden naar voren gekomen en er was een gedeelde interesse om hier verder mee aan de slag te gaan.

Voor SURF is dat een bemoedigend resultaat. Onze netwerken ondersteunen al jarenlang onderzoek, meestal achter de schermen, door instellingen met elkaar te verbinden en hun data te vervoeren. Fiber Sensing biedt een interessante nieuwe mogelijkheid: de infrastructuur die we hebben aangelegd om onze leden met elkaar te verbinden, zou hen ook kunnen helpen bij het genereren van onderzoeksdata, waardoor mogelijk meerdere verschillende disciplines tegelijk worden bediend. Ik ben benieuwd welke van de gesprekken die in Utrecht zijn begonnen, zullen uitgroeien tot daadwerkelijke samenwerkingen.

Wil je meer weten over fiber sensing bij SURF, heb je een idee voor een samenwerking of wil je meedoen? Neem dan gerust contact met me op via karin.wessel@surf.nl